Разумныя гракі пацверджваюць старажытную байку

    Навукоўцы паведамляюць, што адна з баек Эзопа можа быць заснавана на фактах. Ў ёй, напісанай больш 2000 гадоў таму, варона выкарыстала камяні, каб падняць узровень вады ў збане і напіцца.
    Цяпер у артыкуле, апублікаваным у часопісе Current Biology, пацверджваецца, што гракі (блізкія крэўныя варОнаў) робяць падобныя рэчы, калі апынуцца ў падобнай сітуацыі.

    Каманда даследчыкаў піша пра тое, што гракі вельмі крэатыўныя выкарыстальнікі розных прылад, хаця лічыцца, што яны не выкарыстоўваюць іх у прыродным асяроддзі.
    Ў другім артыкуле, які з’явіўся нядаўна ў часопісе Plos One, распавядаецца пра тое, што новакаледонскія крумкачы (якія, як і гракі з таго ж сямейства Крумкачовых) могуць выкарыстоўваць нават тры розныя прылады каб дасягнуць сваёй мэты.

Эзоп хацеў нагадаць сваёй байкай пра варону і збан, што неабходнасць ёсць асновай ўсіх вынаходніцтваў. Але да гэтага часу лічылася, што яна ніяк не заснаваная на фактах.
     І вось, каманда навукоўцаў з універсітэтаў Кембрыджу, Queen Mary і Лондану (QMUL) паказала падобныя вынікі на граках, якіх утрымлівалі ў вальерах.
Птушкам паказалі празрыстыя прабіркі, ў якіх было наліта трошкі вады. Зверху плавалі смачныя чарвякі. Каля прабірак былі пакладзены каменьчыкі.
    Д-р Натан Эмеры (Dr Nathan Emery), адзін з аўтараў даследавання, які працуе ў QMUL, сказаў: "Каб дастаць чарвякоў, гракам трэба было накідаць у прабірку дастаткова каменьчыкаў, каб чарвякі ўсплылі на самы верх."
І ўсе чатыры птушкі зрабілі менавіта так! Дзьве птушкі, якія маюць імёны Cook і Fry, накідалі каменьчыкі, каб чарвякі падняліся разам з вадой, з першай жа спробы. Тады як два другіх грака, Connelly і Monroe, справіліся з гэтым з другой спробы.
    Перш чым кідаць каменьчыкі, гракі заглядалі ў прабірку і з бакоў, і з верху. Цікава, што птушкі кідалі толькі столькі каменьчыкаў, колькі было трэба, каб чарвякі падняліся з вадой і гракі маглі дастаць іх дзюбай.
У наступным эксперыменце гракам ставілася падобная задача. Аднак на гэты раз даследчыкі прапанавалі птушкам каменьчыкі рознага памеру. І тады гракі выбралі большыя каменьчыкі, каб вада з кормам паднялася хутчэй. Д-р Эмеры пракаментаваў гэта так: “Гракі стараліся дзейнічаць як мага больш эфектыўна”.
    Калі ж птушкам прапанавалі прабіркі з кормам, які быў насыпаны ў пілаванне або ў ваду, яны выбралі апошнія. Таму даследчыкі кажуць, што іх эксперыменты пацверджваюць, што байка Эзопа магла быць заснавана на фактах. “У такіх гісторыях цяжка з дакладнасцю да віду сказаць, пра якую менавіта птушку ідзе гаворка. Таму “варона” Эзопа магла насамрэч быць граком”.

'No surprise'
Цікава, што на пачатку гэтага году тая ж каманда навукоўцаў таксама ў шэрагу эксперыментаў паказала, што гракі могуць выкарыстоўваць шэраг прылад каб вырашыць розныя праблемы.
     Д-р Эмеры пракаментаваў гэта так: “Магчыма яшчэ 2-3 гады таму гэтыя вынікі моцна здзівілі б мяне. Але цяпер мы атрымалі столькі цікавых фактаў, што гракам ужо цяжка сапраўды здзівіць. Бо я ўжо чакаю, што яны справяцца з амаль любой нашай задачай”.
     Толькі яшчэ адзін від жывёлаў вядомы тым, што можа вырашыць праблему корму дакладна як варона з байкі Эзопа ці як гракі з эксперыменту. Гэта чалавекападобныя малпы – арангутаны.
Крыстофер Бёд (Christopher Bird), сааўтар публікацыі, дадае: "Крумкачовыя заўважна выдзяляюцца сваім інтэлектам. І сапраўды вельмі нагадваюць у гэтым і ў сваіх магчымасцях вырашаць розныя праблемы менавіта вялікіх прыматаў.”
Навукоўцы думаюць, што старажытны продак усіх крумкачовых выпрацаваў здольнасць выкарыстоўваць прылады, таму ўсе сучасныя прадстаўнікі сямейства хутчэй за ўсё здольныя да гэтага ж. Аднак толькі новакаледонскія крумкачы дагэтуль выкарыстоўваюць прылады ў прыродзе, бо толькі іх “прымусіла” да гэтага іх асяроддзе.

Тут можна паглядзець кароценькія фільмікі, якія фіксуюць паводзіны гракоў у апісаных вышэй эксперыментах:
http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8181233.stm
 
Паводле www.news.bbc.co.uk падрыхтаваў Дзьмітры Вінчэўскі для www.BirdWatch.by